Puzzelen met auteursrecht: Rubik kubus

Al ruim tien jaar wordt er geprocedeerd tussen Rubik en Becks c.s.: mag Becks bepaalde kubussen maken die veel weg hebben van de wereldberoemde Rubik kubus? Becks gooide het op de vraag of er überhaupt wel auteursrecht rust op de kubus. Want geen auteursrecht is geen auteursrechtelijke bescherming, en dan mag je de kubus in beginsel namaken. De discussie of er nu wel of geen auteursrecht op de Rubik kubus rust kwam uiteindelijk bij het gerechtshof.

 

Eerdere procedure: wat zei de rechtbank?

In een eerdere procedure zei de rechtbank dat door de keuze voor specifieke kleuren en de zwarte randen tussen de vlakken (grid) de Rubik kubus voor auteursrechtbescherming in aanmerking komt. De kubusvorm an sich, dus zonder kleuren, is niet beschermd. Dat betekent dat de kubussen van Becks die dezelfde kenmerken (kleuren en grid) hadden en die ze onder de noemer Magic Cubes verkocht, inbreuk maakten. Kubussen die Beckx verkocht met andere kleuren, met afbeeldingen op de gekleurde vlakken of met getallen op de vlakken in plaats van kleuren, maakten geen inbreuk omdat ze genoeg van de Rubik kubus afweken.

Hoger beroep: wanneer is iets auteursrechtelijk beschermd?

Beiden hadden dus een beetje (on)gelijk gekregen en dus stelden beiden hoger beroep in. Zo vond Rubik onder andere dat de kubus zonder kleurvlakken wèl bescherming verdiende. Volgens het hof moet er voor de vraag of de Rubik kubus (gekleurd dan wel ongekleurd) auteursrechtelijk beschermd is naar twee elementen gekeken worden. 1) Is het werk nauwkeurig en objectief identificeerbaar? Dat is zo; daar is geen discussie over, niet bij de gekleurde en niet bij de ongekleurde. 2) Is het werk oorspronkelijk? Een werk is oorspronkelijk als het de persoonlijkheid van de maker weerspiegelt en als het is ontstaan uit vrije creatieve keuzes van de maker. Daar wordt over gediscussieerd (zowel bij de gekleurde als de ongekleurde), dus daar moet het hof een knoop over doorhakken.

Rubik kubus: auteursrechtelijke bescherming

Het feit dat de kubus een bepaalde esthetische waarde heeft – hij is o.a. opgenomen in het Museum of Modern Art in New York - zegt niets over vrije creatieve keuzes en hoe die keuzes waarneembaar zijn. Het is voor deze discussie belangrijk om te weten dat er ook een octrooi rust op de Rubik kubus. Octrooien beschermen techniek. Maar techniek kan niet door auteursrecht worden beschermd, omdat je anders technische uitgangspunten teveel gaat monopoliseren. Het hof zegt dat de vormgevingskeuzes van de kubus zonder kleurvlakken gemaakt zijn op basis van functies. Het feit dat de deelkubussen aan ieder oppervlak identificeerbaar moeten zijn is een technisch aspect van het spel. Dat deel van de Rubik kubus kan dus niet door auteursrecht worden beschermd. Hóe je het identificeren doet is een creatieve keuze. De keuze van Rubik voor specifieke kleuren en voor zwarte randen, is dus auteursrechtelijke beschermd. De kleurvlakken hadden immers ook andere kleuren kunnen krijgen, en de randen hadden bijvoorbeeld wit en minder afgerond kunnen zijn. Het hof volgt hierin dus de rechtbank.

Conclusie

Vaak gaan zowel makers als ‘namakers’ uit van auteursrecht op een voorwerp of product. Bij inbreukkwesties is het vaak toch zinvol om dat auteursrecht ter discussie te stellen, zoals Becks deed. Het betekent dat Becks weliswaar moet stoppen met de Magic Cubes die te veel lijken op de beroemde Rubik kubus. Maar andere soortgelijke spellen die in ieder geval qua uiterlijk vergenoeg afstaan van de Rubik kubus (door andere kleuren, afbeeldingen en/of cijfers), mogen toch verkocht worden.


Lees-verder-tips:

  • 1 juli 2021: vorige week was er weer een nieuwe episode in de neverending story tussen enkele uitgeverijen en Snappet. De adviseur van de Hoge raad kwam met een lijvig advies van 74 bladzijden over auteursrecht op onderwijsmateriaal. Onder meer over de vragen wanneer er auteursrecht op iets rust en hoe groot die bescherming dan is. Die vragen kwamen ook aan de orde in het gastcollege van onze Jan Smolders op 18 mei 2021, waarvan hier alsnog de video van de powerpointpresentatie.
  • 17 februari 2021: Hoe bespaart u tijd en kosten als u auteursrechtinbreuk op uw website door de concurrent zo snel en efficiënt mogelijk wilt aanpakken? Column van onze Hub Dohmen voor Emerce.
  • 10 februari 2021: Kunstenaars maken regelmatig samen kunstwerken. Houd je wel rekening met wie het auteursrecht op een werk heeft? Wellicht is er sprake van gemeenschappelijk auteursrecht. Artikel van onze Yvonne Vetjens voor Kunstenaar Magazine.
  • Algemene informatie over auteursrecht.

Yvonne Vetjens, 9 augustus 2021.

Twitter / Linkedin

Zijn wij de beste advocaat auteursrecht in Nederland? Vind het uit tijdens ons spreekuur. Dohmen advocaten: uw advocaat gespecialiseerd in #. No cure no pay mag niet in Nederland, maar we helpen u wel graag verder op onze gratis spreekuren 013-5821987.


 


Dohmen advocaten bv | Sportweg 8 | 5037 AC Tilburg | 013-5821987 | info@dohmenadvocaten.nl | KvK: 18076457 | BTW: NL814155637B01