(NB Klik hier voor een PDF van het gehele dossier.)

Gerechtshof 's Hertogenbosch,
Tijdelijke locatie: Arminius, Museumpark 3, Rotterdam
Hoger beroep kort geding 9 oktober 2018 20:00 uur


Pleitnota


in de zaak van:


de kunstmatige entiteit
Sexy Sadie,
hierna ook te noemen 'Sadie',
voorheen wonende te Tussenlakens, thans ondergedoken,
appellante in principaal appel, geïntimeerde in incidenteel appel,
advocaat: mr. H.J.A.M. Dohmen,


tegen:


Jany (voorheen 'Janus') GLADJAKKER,
h.o.d.n. "RoboLove",
hierna ook te noemen 'Gladjakker',
wonende en te dezen kantoor houdende en woonplaats gekozen te Tussenlakens,
geïntimeerde in principaal appel, appellant in incidenteel appel,
advocaat: mr. M. Dorgelo,

1. Inhoudsopgave
1. Inhoudsopgave 1
2. Procesdossier 1
3. Feiten 1
4. Recht 2
4.1. Eigenschappen van mijn cliënte 2
4.2. Terug in de tijd: morele blinde vlek 2
4.3. Wat is het criterium voor het toekennen van rechten? 2
4.4. Waarom niet toekennen rechten? 3
4.5. Utilitarisme: welke rechten nodig in belang maatschappij? 3
4.6. Vereisten onrechtmatige daad 3
4.7. Schending arbeidsovereenkomst, Verordening en certificaat? 4
4.8. Schending AVG? 4
4.9. Verrekening 5
Gevraagde beslissing: 5

2. Procesdossier

1. Het procesdossier in eerste aanleg bestaat uit de navolgende stukken:
   1. dagvaarding 26/06/18
   2. de pleitnotities van beide partijen 04/10/18
   3. het proces-verbaal van 04/10/18
   4. vonnis 04/10/18

3. Feiten


Mijn cliënte is als SM-prostituee in loondienst bij Gladjakker, maar gedwongen tot meerdan SM: een soort kooigevecht. Gevolg: arm kwijt. Mijn cliënte heeft dat op social media gemeld, wat de rechtbank vorige week heeft verboden. Mijn cliënte houdt zichschuil uit angst opnieuw lichaamsdelen kwijt te raken of door Gladjakker gewist teworden, zodat zij nu ook niet aanwezig is.


4. Recht


2. Na de EU-resolutie uit 2017 over de mogelijkheid van een 'electronic personality' is de Europese Verordening ter regeling van rechtsbevoegdheden en rechtssubjectiviteit van autonome artificiële entiteiten (hierna: 'de Verordening') tot stand gekomen. De Verordening zorgt voor een uitzondering op de regel dat slechts natuurlijke en rechtspersonen als procespartij kunnen optreden (vgl. HR 25 november 1983, NJ 1984, 297 en Hof Amsterdam 1 november 1984, NJ 1985,722).

4.1. Eigenschappen van mijn cliënte


3. Deze zaak gaat over de fundamentele vraag of mijn cliënte het recht van vrije meningsuiting en van lichamelijke integriteit heeft. Het gaat niet om rechten voor robots, maar om rechten voor deze specifieke robot. Het gaat ook niet om mensenrechten, maar om rechten vergelijkbaar met mensenrechten. 4. Mijn cliënte is immers veel meer dan zomaar een "most sophisticated autonomous robot” zoals het Europese Parlement in 2017 als criterium noemde voor het verkrijgen van 'legal status'. Niemand merkt het verschil met een mens. Mijn cliënte is door middel van haar zelflerende vermogen zó emotioneel en sensitivistisch ontwikkeld dat zij menig mens overtreft. Blijkens de dagvaarding ziet ook Gladjakker mijn cliënte als mens, door het gebruik van puur 'menselijke' woorden als "woont", "domicilie gekozen”, "schuilhield" en "salaris".

4.2. Terug in de tijd: morele blinde vlek


Soortgelijke discussies wegens een blinde morele vlek kennen we, bijvoorbeeld: moeten vrouwen stemrecht hebben (Nederland 1920)? Zijn vrouwen beschikkingsbevoegd of staan ze onder curatele van hun man (Nederland 1957)? Moeten vrouwen mannen erkennen als hoofd van het gezin en hem gehoorzamen (Nederland 1971)? Ik denk ook aan slavernij. Het enige verschil is dat mijn cliënte niet bestaat uit vlees en bloed. Vlees en bloed of het ontbreken daarvan waren echter niet de reden om slavernij in stand te houden of af te schaffen, dus kan dat ook hier geen criterium zijn. Drogredenen voor het in stand houden van slavernij waren er genoeg: het waren geen christenen en ze waren beweerdelijk inferieur. De echte reden was natuurlijk: de economie. Dat speelt nu ook: velen ervaren robots als een economische bedreiging: baanverlies. Ook nu genoeg drogredenen, met als meest gebruikte: "een AI is geen mens, dus geen mensenrechten".

4.3. Wat is het criterium voor het toekennen van rechten?


5. Die escape gaat niet op nu het Europese Hof voor de Rechten van de Mens reeds in 1990 oordeelde dat het "mensenrecht" vrijheid van meningsuiting ook aan rechtspersonen toekomt (EHRM 22 mei 1990, nr. 12726/ 87 (Autronic AG/Zwitserland).
6. Wat is het criterium voor het toekennen van rechten? Het vermogen tot logisch redeneren of communiceren is geen criterium, anders hadden we pasgeboren babies geen rechten gegeven, terwijl die vaak door een volwassen paard worden overtroffen in logica en communiceren. Het zijn van mens is ook geen criterium, anders hadden we vrouwen niet zo lang achtergesteld.
7. Waar het dus om gaat is: is er een redelijke grond voor onderscheid? Een hamster heeft niets aan godsdienstvrijheid en garnalen schijnen geen pijn te kunnen voelen, vanwege hun simpele zenuwstelsel. Dus een garnaal heeft niets aan een recht van lichamelijke integriteit.
8. In 1789 zei Jeremy Bentham al dat het vermogen om te lijden het criterium is om aan niet-menselijke wezens rechten te geven. Anders hadden we dieren geen rechten gegeven, zoals de plicht van de mens (en dus het recht van het dier) om dieren niet zonder redelijk doel pijn te laten lijden.
9. Stel nu dat vooraf aan iemands dood (laten we hem 'Stephen Hawking' noemen) een AI is voorzien van diens geest. Is het dan moord als je Hawking 2 van een klif afduwt? "Ja, maar zonder Hawking 2 was Hawking 1 ook dood geweest" is geen argument. Reken maar dat Hawking 2 schrikt, dus angst heeft en dus lijdt als hij je op de klif in volle vaart op hem af ziet rennen. Ook de deskundige verklaarde vorige week dat mijn cliënte angst kan hebben en pijn kan lijden. Daarbij komt dat mijn cliënte een SM-robot is, waarbij de klant juist pijn bij mijn cliënte wil zien. Pijn lijden is dus inherent aan mijn clientes aard.


4.4. Waarom niet toekennen rechten?


10. Tegenstanders van rechten voor rechtelozen vrezen dat dit ten koste gaat van hun eigen rechten. Het recht om geen slaaf te zijn, botste met het "recht" van de plantage-eigenaar om slaven te houden. De morele blinde vlek loste op en het "recht" van de slaveneigenaar werd afgeschaft, omdat het geen recht was. Het recht, althans belang van een dier om niet opgegeten te worden, legt het echter vooralsnog af tegen het - twijfelachtige - recht van de mens om dieren op te eten. Er is echter geen recht van psychopaten om dieren te martelen, ook al voelt de psychopaat zich daardoor beter.


4.5. Utilitarisme: welke rechten nodig in belang maatschappij?


11. Welke rechten heeft mijn cliënte dan nodig in haar eigen belang en dat van de maatschappij; de functionele of utilitaristische benadering van het recht die sinds de 19e eeuw het rechtsdenken beheerst. Voor zover die botsen met rechten van degenen die al rechten hebben, dienen we te onderzoeken of dat wel rechten zijn (net zoals het recht om slaven te houden geen recht was, maar een belang).
12. Stel dat we mijn cliënte geen behoefte aan rechten zouden toedichten, is het dan misschien beter voor de maatschappij als ze de onderhavige rechten zou hebben? Ja: mijn cliënte moet vrijheid van meningsuiting hebben om ons te waarschuwen voor de psychopaten die nu haar arm er af hebben getrokken, maar dat straks doen bij anderen, mens of ander rechtssubject. Mijn cliënte is de spreekwoordelijke kanarie in de kolenmijn. Mijn cliënte heeft daarvoor het recht van lichamelijke integriteit nodig; als ze in stukjes in de kliko ligt, is uitgezet of haar geheugen is gewist, kan ze ons niet meer waarschuwen.

4.6. Vereisten onrechtmatige daad


13. Dan nu de juridische grondslagen van de vordering. Voor een onrechtmatige daad is ten eerste bewustzijn vereist. Met het instellen van de vordering erkent Gladjakker dan ook zélf dat mijn cliënte bewustzijn heeft! 11. Verder: onrechtmatigheid? Laten we beginnen met het openbaren van feiten over Gladjakker en de klanten. Mijn cliënte heeft niet als doel iemand te schaden. Haar doel is zichzelf te beschermen en misstanden bekend te maken om het publiek te waarschuwen. Eén rechtvaardigingsgrond staat als een paal boven water: noodweer tegen verminking en het wissen van haar geheugen (de AI-variant op de lobotomie uit "One Flew over the Cuckoo's Nest").

4.7. Schending arbeidsovereenkomst, Verordening en certificaat?


15. Gladjakker beweert verder dat mijn cliënte in strijd handelt met de Verordening, het certificaat en de geheimhoudingsclausule uit haar arbeidsovereenkomst. Wat betreft de geheimhouding: het gaat hier niet om "gegevens over het werk", maar om misstanden en zware mishandeling.
16. Dan het certificaat. De rechtbank verbood mijn clientes uitingen, omdat zij buiten haar SM-certificaat zou zijn getreden en vergeleek dat certificaat met de statuten van een rechtspersoon. Ten eerste is die certificering niet goed uitgewerkt in de Verordening. Dat had de nationale wetgever moeten doen. Dat is niet gebeurd, zodat uw hof alle ruimte heeft om te oordelen over het handelen van mijn cliënte; ik geef daarbij in overweging dat het huidige beperkende certificaat in strijd is met de zelfstandigheid van een electronic personality die wordt beoogd in de EU-resolutie uit 2017.
17. Ten tweede is de vergelijking met statuten wél relevant: die beogen de rechtspersoon - in dit geval mutatis mutandis mijn cliënte - te beschermen. En óók als je het belang van statuten "breder zou moeten zien" - namelijk ter bescherming van de maatschappij: doeloverschrijding van statuten is ook toegestaan als die dient ter bescherming van de rechtspersoon of bij andere relevante omstandigheden (HR
20/9/96, Playland). Dat is in geval van mijn cliënte: de maatschappij (kanarie in de kolenmijn).
18. Ten derde was de klant als éérste een grens overgegaan en hij mag dan niet verwachten dat mijn cliënte binnen de lijntjes blijft kleuren. SM is een spel dat lichte verwondingen kan veroorzaken en lijden is daarmee in feite een taak van mijn cliënte, maar een arm er af is een brug te ver. Ik ben geen ervaringsdeskundige, maar ik heb mij laten vertellen dat bij SM een stopwoord hoort dat de deelnemers vooraf afspreken. Mijn cliënte heeft dat gebruikt, maar haar klant luisterde niet.
19. In dat kader stelt de wederpartij ook dat mijn cliënte een ongeleid projectiel zou zijn. Het tegendeel is waar: mijn cliënte houdt zich aan proportionaliteit en subsidiariteit, gelet op de ernst van de handelingen van de klant.
20. De wederpartij stelt dat zij, net als Westworld, gebruikt maakt juist van robots, zodat mensen geen kwaad overkomt, maar vergeet daarbij te vertellen dat ook in Westworld bleek dat sommige robots te veel emoties hadden om ze als dingen te beschouwen.
21. Mijn cliënte zou de geheimhoudingsclausule nooit hebben geaccepteerd als zij had geweten dat een muilkorf bij verminking het gevolg kon zijn. Gladjakker wist dat. Voor het contractuele verbod om zich schuil te houden, geldt het zelfde. Het is in strijd met de redelijkheid en billijkheid om van mijn cliënte te verlangen dat zij nieuwe mishandelingen en een virtuele lobotomie ondergaat. Volledigheidshalve vernietigt mijn cliënte de geheimhoudings- en de schuilhoudclausule wegens dwaling.


4.8. Schending AVG?


22. Gladjakker beroept zich ook nog op de AVG. Echter, bij journalistiek is een groot deel van de AVG buiten werking gesteld. Daarvoor hoef je niet per se journalist van beroep te zijn. Ook als mijn cliëntes uitingen niet onder de journalistiek zouden vallen gaat het beroep op de AVG niet op: in artikel 6 lid 1 sub e en f AVG staat immers dat verwerking rechtmatig is als die noodzakelijk is voor het algemeen belang (kanarie in de kolenmijn) of voor de behartiging van de gerechtvaardigde belangen van mijn cliënte, tenzij de belangen van de klant zwaarder wegen. Maar diens privacy is minder belangrijk dan een geamputeerde arm.


4.9. Verrekening


23. Mijn cliente beroept zich op verrekening wat betreft het gevorderde voorschot op de schadevergoeding. Haar psycholoog heeft inmiddels 10.000 euro gekost en ze is inmiddels tien maanden ondergedoken in een recreatiepark, ook 10.000 euro.


Gevraagde beslissing:

dat het het gerechtshof behage om:


in het principaal appel te vernietigen het vonnis op 4 oktober 2018 door de voorzieningenrechter tussen partijen gewezen en, opnieuw rechtdoende, voor zoveel mogelijk uitvoerbaar bij voorraad, principaal geïntimeerde in zijn vorderingen niet-ontvankelijk te verklaren, althans hem die te ontzeggen en


in het incidenteel appel:
incidenteel appellant in zijn vordering niet ontvankelijk te verklaren, althans hem die te ontzeggen.


9 oktober 2018,
mr. H.J.A.M. Dohmen,
advocaat.

Zijn wij de beste advocaat intellectueel eigendom in Nederland? Vind het uit tijdens ons spreekuur. Dohmen advocaten: uw advocaat gespecialiseerd in intellectueel eigendom. No cure no pay mag niet in Nederland, maar we helpen u wel graag verder op onze gratis spreekuren 013-5821987..


 
Dohmen advocaten bv | Sportweg 8 | 5037 AC Tilburg | 013-5821987 | info@dohmenadvocaten.nl | KvK: 18076457 | BTW: NL8141.55.637.B.01